ممنوعیت برای حمل لپ‏‌تاپ، تبلت و دستگاه‌‏های الکترونیکی یا الکتریکی بزرگ‌تر از تلفن همراه در پروازهای ورودی به آمریکا و بریتانیا پس از مدتی تاثیر قابل ملاحظه‌‏ای در روند سفر برخی کشورها که این محدودیت‌‏ها علیه آنها اعمال شده بود، گذاشته ‏است.

چندی پیش به دلیل افزایش حملات تروریستی در جهان و به‌خصوص چندین عملیات تروریستی در خاک اروپا و آمریکا، در بریتانیا و آمریکا محدودیت‏‌هایی برای حمل لپ‏‌تاپ، تبلت و دستگاه‌‏های الکترونیکی یا الکتریکی بزرگ‌تر از تلفن همراه در پروازهای ورودی به این دو کشور از برخی کشورهای جهان، وضع شد.

محدودیت‌‏های آمریکا و بریتانیا روی ۶ کشور خاورمیانه‌‏ای از جمله ترکیه، لبنان، اردن، مصر، تونس و عربستان سعودی اعمال شده بودند. خطوط هوایی سلطنتی اردن و خطوط هوایی عربستان سعودی از چنین اقدامی ضررهای زیادی دیده‌‏اند. علاوه‌بر این، خبری که به تازگی منتشر شده است، نشان‌دهنده کاهش ۸۳ درصدی سود هواپیمایی امارات است که تا حدود زیادی به این قانون برمی‏‌گردد.

این قانون از ماه مارس سال جاری به اجرا درآمده است. این درحالی است که صنعت گردشگری همانند هر صنعتی به ملزوماتی نیاز دارد که بر میزان عرضه و تقاضا و پویایی آن اثرگذار است. شاید بتوان مهم‌ترین عاملی را که در پذیرش گردشگران موثر است، میزان باز بودن هر کشور نسبت به جهان و روابط خارجی مناسب برای تسهیل ورود گردشگران خارجی دانست.

از سوی دیگر، بیشترین میزان آسیب به گردشگری یک کشور را بسته بودن آن کشور نسبت به دنیا و همسایگانش و همچنین قوانین محدودکننده ورود گردشگران برای ورود به آن، می‏زنند. افزایش تروریسم و کاهش امنیت در یک کشور یا منطقه نیز می‏‌تواند از جمله مهم‌ترین عواملی باشد که بر ورود گردشگران خارجی و در نتیجه کاهش درآمدهای ارزی آن کشور اثر می‏‌گذارند و حتی صنایع مربوط به حمل و نقل را نیز تحت تاثیر قرار می‏‌دهند.

وجود قانون ممنوعیت حمل لپ‏‌تاپ و تبلت از مسافران پروازی ۶ کشور خاورمیانه و شمال آفریقا به مقاصد آمریکا و بریتانیا بر عملکرد ۱۰ فرودگاه خاص اثر گذاشته است. این ۱۰ فرودگاه شامل ملکه عالیه در اردن، فرودگاه بین‏‌المللی قاهره در مصر، فرودگاه بین‏‌المللی آتاتورک در ترکیه، فرودگاه‌‏های ملک عبدالعزیز و ملک خالد در عربستان سعودی، فرودگاه بین‏‌المللی کویت، فرودگاه سلطان محمد پنجم در مراکش، فرودگاه بین‌‏المللی دوحه در قطر و فرودگاه بین‌‏المللی دبی و ابوظبی در امارات متحده عربی هستند.

خطوط هوایی سلطنتی اردن، اجیپت‌ایر، ترکیش ایرلاین، خطوط هوایی سعودی، کویت ایرویز، خطوط هوایی سلطنتی مراکش، قطر ایرویز و امارات و اتحاد نیز از جمله خطوط هوایی هستند که در پروازهای پیشین خود به این مقاصد با اشکال مواجه شده‌‏اند. بسیاری از خطوط هوایی خاورمیانه به دلیل همین موضوع با آسیب‌‏های مالی روبه‌رو شده‏‌اند.

۶ خط هوایی بریتانیا شامل بریتیش ایرویز، ایزی جت، جت ۲، مونارش، توماس کوک و تامسون نیز در کنار شرکت‌های خطوط هوایی خاورمیانه‌‏ای از این قانون متضرر شده‏‌اند. البته بریتانیا تنها پروازهای مستقیم از این ۶ کشور را با این مسائل روبه‌رو کرده است و پروازهای غیرمستقیم ۶ کشور همچنان بدون آنکه مشکلاتی برای اتباع این ۶ کشور ایجاد کند، ادامه دارد.

منابع دولتی تاکید می‌‏کنند که این قانون با ممنوعیت ورود شهروندان کشورهای با اکثریت مسلمان که ترامپ قصد داشت لحاظ کند، متفاوت است. علاوه‌بر این، زمان انقضا برای این قانون ذکر نشده و تا اطلاع ثانوی برقرار خواهد بود. یک ماه پس از برقراری این محدودیت‏‌ها، قرار شد پروازهای ورودی از بریتانیا به آمریکا نیز مشمول این قانون شود.

به نظر می‌‏رسد تروریسم، ناآرامی‌‏های سیاسی و اقتصادی و ممنوعیت‌‏ها بر صنعت سفر و حمل و نقل هوایی در خاورمیانه آثار نامطلوبی بر جای گذاشته باشند. در همین حال، هواپیمایی امارات در گزارشی که به تازگی منتشر شده، اعلام کرده است که سود آن در سال مالی ۲۰۱۷-۲۰۱۶ حدود ۸۳ درصد کاهش یافته و به ۳۴۰ میلیون دلار رسیده است. در سال مالی منتهی به ۲۰۱۷ مشکلات شدیدی برای این شرکت هواپیمایی به وجود آمده است که علاوه بر این ممنوعیت، فشارهای سیاسی و اقتصادی جدی که پس از سال‌‏ها رشد قابل توجه، بر منطقه تاثیر منفی گذاشته‏، مهم بوده‏‌اند.

چالش‌‏های جهانی در حوزه اقتصاد در کنار کاهش رشد اقتصادی منطقه که به‌دلیل کاهش قیمت نفت بوده، در این موضوع و کاهش درآمدهای حمل و نقل هوایی و مسافرت اثرگذار بوده است. شیخ محمد بن سعید آل‏مکتوم، از بلندپایه‌‏ترین مقامات امارات، معتقد است قابلیت‏‌های تجاری خطوط هوایی و برند آن، به این کشور کمک کرده است تا رویدادهای بی‏‌ثباتی را که بر تقاضای صنعت سفر در طول سال تاثیر گذاشته‏‌اند، تحمل کند.

وی معتقد است خطوط هوایی متعلق به دولت این کشور با رای دادن بریتانیایی‌‏ها به خروج از اتحادیه اروپا، حملات تروریستی در اروپا و سیاست‌های جدید آمریکا در مورد پروازهایی که به این کشور می‌‏شود، آسیب دیده و از کاهش قیمت نفت و گاز نیز متاثر شده است.

افزایش بهای دلار در برابر سایر ارزهای جهانی نیز بر میزان درآمدهای این کشور آثاری در پی داشته است. هزینه‏‌های عملیاتی در این کشور در طول سال مالی قبل، ۸ درصد افزایش یافته است. هواپیمایی امارات به رکورد انتقال ۵۶/۱ میلیون مسافر دست یافته که افزایشی ۸ درصدی نسبت به سال قبل نشان می‌‏دهد و گویای تقاضای مسافران برای پرواز با این خط هوایی است. با وجود این، اندازه‌‏گیری اینکه چند صندلی در پروازها پر می‏‌شوند، به‌دلیل نااطمینانی‌‏های اقتصادی و رقابت قوی در این حوزه کاهش یافته و از ۷۶/۵ درصد در سال پیش به ۷۵/۱ درصد رسیده است.

انتظار می‏‌رود در کوتاه‌‏مدت و میان‌‏مدت این خط هوایی به بازبینی مدل تجاری خود بپردازد و رشد آن محدود شود. این خط هوایی به عنوان بزرگ‌ترین خط هوایی خاورمیانه، در گزارشی که به بررسی سود خود پرداخته، به افزایش دغدغه‏‌ها پیرامون مهاجرت و کودتای نافرجام در ترکیه نیز به عنوان یکی از عوامل کلیدی اثرگذار بر این شرکت تاکید کرده است.

سال گذشته سود این شرکت هوایی به مرز ۲ میلیارد دلار می‏رسید که نسبت به بازه زمانی یکساله بین آوریل ۲۰۱۶ و مارس ۲۰۱۷ کاهش قابل‌توجهی یافته است. هواپیمایی امارات در ماه آوریل، با کاهش ۲۰ درصدی در پروازهای هفتگی به آمریکا روبه‌رو شد که دلیل آن کاهش تقاضای سفر به این کشور در نتیجه معیارهای امنیتی شدیدتر و تلاش‏‌های دولت ترامپ برای ممنوعیت ورود مسافران از چند کشور با اکثریت مسلمان بود.

این شرکت اعلام کرده که درآمدهای آن در نتیجه این شرایط دچار یکی از بزرگ‌ترین چالش‌‏های خود شده است و مستقیما آن را ناشی از اقدامات انجام شده از سوی دولت آمریکا و تشدید شرایط امنیتی در فرودگاه‌‏ها و محدودیت ورود دستگاه‌‏های الکترونیکی می‏‌داند. دبی یکی از ۱۰ شهر در کشورهایی با اکثریت مسلمان است که از محدودیت ورود لپ‌تاپ‌‏ها و سایر وسایل شخصی الکترونیکی در پروازهای ورودی به آمریکا متاثر شده است.

از آنجا که آمریکا یکی از بزرگ‌ترین پتانسیل‏‌های رشد برای این شرکت را داشته، این ممنوعیت اثری مستقیم بر تقاضای مصرف‏کنندگان اماراتی برای سفر به آن کشور داشته است. البته به‌رغم این کاهش سود قابل توجه، درآمد این خط هوایی نسبت به سال گذشته همچنان افزایش نشان می‏دهد و از ۲۵/۳ میلیارد دلار به ۲۶ میلیارد دلار رسیده است.

یکی از تمهیداتی که خطوط هوایی خاورمیانه برای جبران این ممنوعیت‌‏ها برداشته‏‌اند، این بوده که تبلت‏ه‌ا یا لپ‌تاپ‏‌های قرضی به مسافران خود بدهند تا کارهای آنها بتواند انجام شود. با این حال، بیشتر کسانی که به مسافرت می‌روند نیاز به اطلاعات خاص خود دارند و این امر چندان نتوانسته است موثر باشد و پس از ۵ سال متوالی، سود هواپیمایی امارات با کاهش روبه‌رو شده است.